ŞARK YILDIZI (KEVKEB MEDİNHO) GAZETESİ

(Gazeteyi görmek için tıklayınız)

Gazetenin, Diyarbakır’da bulunan metropolitlik makamı bünyesinde tesis edilen “Kevkeb Şark Matbaası”nda basıldığını görmekteyiz.

Birinci sene numro 2		Kevkeb Medinho		8 Nisan 1911
Müdir-Mesul Muharriri		Şark Yıldızı ışığını verdi		Diyarbekir Vilayeti
Süryani Kadim Mektebi Muallimi		Bizim için ümittir		Mesleki Muafık
Abone Şartları:		Biraz sonra doğuyor
Senelik 17 para ücretiyle		Sabah oluyor.

Dönemi içerisinde Diyarbakırlı Süryani aydın ve entelektüeli olan Naum Faik, yazı çalışmalarını daha çok ülke dışında A.B.D.’de Cebrail Boyacı Efendi’nin yayınlamış olduğu “İnti­bah Dergisi” ile ülke içinde Aşur Yusuf Efendi’nin Harput’ta çıkardığı “Asurilerin Mürşidi” adlı dergilerde yayınlamaktaydı. Naum Faik’in sahip olduğu birikim ile hukuki ve idari gelişmeleri izleme imkânı ile Süryani cemaatine yönelik, yeni düzenleme ve girişimleri başlatmada ön ayak olur. Diyarba­kır’da ilk Süryani gazetesi olan “Kevkeb Şark” gazetesi hazırlıkları başlatılır. Bu faaliyetin fikir babası Edip Bişar Burucu Efendi’dir. Naum Faik hatıralarında; “Edip Bişar Burucu, birçok kez, Diyarbakır’da bir gazetenin çıkarılmasını istemiş ve bana teklif etmiştir. Fakat bu zor işe girişebilecek ne maddi imkân, ne de zamanım vardı. An­cak, fazla geçmeden maddi imkânları sağlayacağı teminatını veren Edip Bişar Burucu’nun, gazete çıkarma teklifini kabul edip sorumluluğunu üstlenerek ve Allah’a güvenerek “Kevkeb Şark” (Şark Yıldızı) gazetesini çıkarmaya karar verdim.” Diyarbakır’da kurulu bulunan ve Sür-yani Metropolitliği’ne ait olan Kevkeb Şark Matbaasında Naum Faik’in şiirleri de yayınlanır.

Bu gazetenin, önceleri bir dergi hacminde olması öngörülmüştü. Ancak baskı zorlukları ve maddi problemler, Kevkeb Şark’ın gazete olarak çıkmasına karar verilir. İlk sayısı 27 Nisan 1910 yılında çıkar. 15 günde bir yayınlanmak üzere başlık atılır. 25×36 cm, çift sütun ve 8 sayfa olmak üzere Sür­yanice harfler ile Arapça, Türkçe ve Süryanice dillerinde yayınlanır. Naum Faik, gazetenin amacını şöyle ifade eder: “Yeni gelişmeleri, Süryani toplumuna kendi dilleriyle ulaştırmaktır. Bu çalışma ile altı yüz yıl boyunca Osmanlı’ya bağlı kalmanın gururunu dile getirmek ve Osmanlı sayesinde ulaştığımız mesafeleri, gelecek nesillere ulaştırmaktır. Atalarımızın dili olan Süryanicenin unutulmaması, gelecek nesillere öğretilmesi amacına hizmet etmek için bu gazeteyi çıkarıyoruz.” Bu gazete, aynı zamanda Diyarbakır’da fa­aliyet gösteren “İttihat” derneğinin yayın organıdır. Naum Faik de bu derneğin faal bir üyesidir. Derneğin ba­sın yayın işlerini düzenleyip, bültenlerini bizzat hazırlar.

“Kevkeb Şark” gazetesi, 27 Nisan 1910 Çarşamba günü yayına başlar. Yine, 27 Nisan 1912 tarihinde yayınına son verir. Birinci yılda 26 sayı, ikinci yıl 17 sayı olarak, toplam 43 sayı yayınlanır. Gazetenin önemli bir yönü, üç ayrı dilde yazılmasıdır. Bunun nedeni, Diyarbakırlı Süryanilerin, Süryaniceyi bilmiyor olmalarıdır. Arapçayı Mardin’den gelen Süryaniler kullanırken, Diyarbakırlı Süryaniler günlük yaşamlarında Türkçe, Kürtçe az da olsa Ermeniceyi kullanıyordu. Naum Faik, Süryaniceyi yaygınlaştırmak için, Türkçe ve Arapçayı Süryanice harflerle kullanmak durumunda kalmıştır. Öyle ki, gazetenin yayımını kutlamak üzere gönderilen 27 adet mesaj metninin 14 tanesi Osmanlı Türkçesi’yle yazılmıştı.

Gazetede işlenen konu başlıkları şunlardır:

1. Gazete okuyunuz,

2. Matbaaya olan ihtiyacımız,

3. Toplumsal hastalıklarımız ve tedavisi,

4. Fikri yükselme,

5. Toplumsal sorunlarımızla kimler ilgilenecek,

6. Toplumsal bir hastalık olarak “haset”,

7. Süryanilerde başıboşluk,

8. Gidiş nereye,

9. Süryanilerde şura kuralı,

10. Günlerimizi nasıl geçiriyoruz,

11. Matbaa, konuşan halkın dilidir,

12. Hakiki gayret, yalancı gayret,

13. Uyanış asrında büyük tembellik,

14. Bugün neyimizle övünüyoruz,

15. Tarihimiz ve tarihçilerimiz,

16. Birlik ve ayrılık,

17. Semiramis,

18. Okullarımız,

19. Atalarımızla övünmenin bir faydası yok gibi başlıklar altında yazılar yayınlanmıştır.

Gazetenin ilk sayısının sunuş yazısını Naum Faik, Türkçe olarak kaleme alır:

“Rica ve izah,

Şark Yıldızı (Kevkeb Şark) adıyla çıkardığımız gazeteye, dergi diyemiyoruz. Birinci nedeni, imkânlarımızın kısıtlı olması, ikincisi matbaa baskı imkânlarının zorluklarıdır. Bu nedenlerden ötürü, gazete olarak çıkıyoruz. Aynı zamanda, sermayemizin azlığından dolayı da gazete boyutunda huzurlarınızdayız.

Osmanlı devleti sınırları içinde yaşayan birey ve topluluklar, Tanzimat ile özgürlük, adalet ve şuranın öneminin farkına vardık. Kardeşlik, birlik ve eşitlik kavramları öne çıktı. Fakat bugüne kadar bu değerleri önemseyip, bunları dergi ve gazeteler aracılığı ile gelecek nesillere aktarma çalışmasında bulunulamadı.

Bizim başladığımız bu ilk çalışma ile büyük âlim ve edebiyatçılar karşısında tecrübesizliğimizi şimdiden kabul ediyorum. Bu acemiliğimiz ile bu çalışmaya giriştik. Amacımın, yeni gelişmeleri, Süryani toplumuna kendi dilleriyle ulaştırmaktır. Bu çalışma ile, 600 yıl boyunca Osmanlı’ya bağlı kalmanın gururunu dile getirmek, Os­manlı sayesinde ulaştığımız ilim ve fazileti nesillere, atalarımızın dili olan Sür­yanice ile öğretme amacına hiz­met etmek için bu gazeteyi çıkarıyoruz. O ecdatlarımız ki, büyük bir cömertlikle yapmış oldukları yardımlarla okullar ve matbaalar açıldı. Doğuda yaşayan gençleri aydınlatmak, onların kardeşlik duygularını geliştirmek görevini üstlenmek adına bu gazeteyi çıkarıyoruz. Mede­niyet ve ilerleme caddelerinde yol almayı amaçlayan bu gazetenin adı Kevkeb Medinho (Kevkeb Şark)dır. Ümidimiz, kalem sahiplerinin katkısı ile gazetemizin aracılığında, insanlar arasında sevgi ve bağlılık duygularını geliştirmektir. Allah’tan bizleri doğru yola iletmesini diliyorum. Elimizden tutup, başladığımız bu çalışmada bizi başarılı kılsın.

Bizi bu yolda çalışmaya sevk eden Edip Bişar Burucu Efendi’ye teşekkürler ediyoruz. Kendisi, Diyarbakır Sür­yani cemaatinin aktif bir üyesidir. Toplumu için gayretli bir çaba içerisin-dedir. Onun yardımlarına ihtiyacımız olduğunu burada itiraf ediyorum.

Bu gazeteyi çıkarmaktaki gayemiz, çeşitli kişi ve kuruluşlarla mücadeleye girmek, başka halk unsurlarıyla sürtüş-meye girmek değildir ve bundan da çekiniyoruz. Biz, ta­rafsız bir çizgi üzerinde hareket edeceğiz. Biz ve arkadaşım Bişar Efendi, Süryani edebiyatçılarının eserlerine muhtacız. Di­ğer Arami kardeşlerimizden de yardımlarını esirgememelerini istiyorum. Yardım Al­lah’tandır.”

Gazete, günün şartları içerisinde, Süryani toplumunun modernleşmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Hıristi­yan topluluklar arasında (Ermeni, Keldani, Katolik, Pro­testan) işbirliğinin geliştirilmesine, özellikle Süryani Ka­dim, Süryani Katolik, Süryani Protestan ve Kaldani Nesturileri ile Katolik Keldaniler arasında Asur ulusçuluğu paydasında ortak hareket oluşturulmasına ze­min hazırlamıştır. Naum Faik’in 22 Eylül 1912’de, Ame­rika Birleşik Devletleri’ne gitmek üzere Diyarba­kır’dan ayrılışından 4 ay önce gazetenin yayınına son verir. Bu gazetenin devamı olan “Bethneharin” gazetesi 1916 yılında Amerika’da yine Naum Faik tarafından yayın hayatına devam eder. Şark Yıldızı Gazetesi Diyarbakır’da yayınlandığı süre içerisinde Amerika Birleşik Devletleri’ne de gönderilip, orada bulunan Süryaniler tarafından takip edilme imkânı vermiştir.

1908 yılında yayına başlayan “Şark Yıldızı” adlı dergi, ede­biyat ağırlıklıdır. Bu dergi, birçok kişi tarafından ta­kip edilmiştir. 1908 ile 1912 yılları arasında yayın faaliyetlerine Diyarbakır’da devam etmiştir. Naum Faik’in, 1912 yılında Amerika’ya göç etmesiyle dergi, yayınına Amerika’da de­vam eder. 1916 yılında “Beth Naharin” adı altında yayınlanır.

Diyarbakırlı Süryanilerinin çıkarmış olduğu ikinci ga­zete Şifuro adlı gazetedir. Naum Faik’in Diyarbakır’da bulunduğu sıralarda çıkarmış olduğu Kevkeb Mediho gazetesinin 1912 yılında yayınına son vermesinden sonra, Naum Faik’in yakın dostu Bişar Hilmi Burucu 1913 yılında Şifuro gazetesini çıkarmaya başlar. Aynı adlı matbaada basılan gazete, Kevkeb Medinho gazetesinin yayın formatına uygun bir şekilde hazırlanır. Gazetenin yayıncısı Bişar Hilmi Burucu’nun 1914 yılında öldürülmesiyle gazetenin yayımına son verilir.